De Friezen staan bekend als een trots volk, en dat is niet voor niets! Ze hebben namelijk een rijke cultuur waar ze trots op mogen zijn. Een eigen erkende taal, volkslied, wapen en de bekende Friese vlag maken deze provincie uniek. Wilt u meer ontdekken over wat Fryslân heeft gevormd tot wat het nu is? Er zijn in de provincie verschillende mogelijkheden om de rijke cultuur van Fryslân te ontdekken!

Naast de vele musea en bezienswaardigheden in de omgeving zijn er ook volop actieve mogelijkheden. Zelf een balletje slaan op het kaatsveld of een sloot proberen over te komen met Fierljeppen? Dat kan allemaal in Fryslân.

De Friese vlag is te herkennen aan de 7 banen (4 blauwe, 3 witte) en de 7 rode pompeblêdden. Pompeblêdden is Fries voor plompe- of waterleliebladeren. Deze 7 pompeblêdden staan symbool voor de 7 zeelanden, net zoals als de 7 blokjes in het wapen.

In 1897 werd de vlag door Gedeputeerde Staten erkend. In 1927 werd de vlag voor het eerst officieel gebruikt op het Provinsjehûs. Pas in 1957 is de vlag door de Staten van Fryslân vastgesteld en aan de Koningin ter bevestiging aangeboden.

En zo ziet de sinds 1958 officiële vlag van Fryslân er uit:

friese vlag

Bron: www.fryslan.frl

Het Friese wapen herinnert aan de Middeleeuwen. De 7 blokjes verwijzen naar de 7 (middeleeuwse) zeelanden. Dit waren zelfstandige landstreken langs de kust van Alkmaar tot de Weser, die samengingen in een verdedigingsverbond tegen de Noormannen.

In zijn oorspronkelijke vorm werd het wapen in 1830 door het Fries Genootschap als zegel gebruikt. In de jaren daarna vond je het wapen ook op de vlaggen terug. Aan het eind van de 19e eeuw werd deze Friese vlag populair. Sinds 1958 is de vlag met de pompeblêdden echter de officiële Friese vlag.

En zo ziet het sinds 1958 officiële wapen van Fryslân er uit:

Friesland wapen

Bron: www.fryslan.frl

De tekst van het Fries volkslied luidt als volgt:

Frysk bloed tsjoch op! wol no ris brûze en siede,
En bûnzje troch ús ieren om!
Flean op! Wy sjonge it bêste lân fan d'ierde,
It Fryske lân fol eare en rom.
Klink dan en daverje fier yn it rûn
Dyn âlde eare, o Fryske grûn!

Klink dan en daverje fier yn it rûn
Dyn âlde eare, o Fryske grûn!

Hoe ek fan oermacht, need en see betrutsen,
Oerâlde, leave Fryske grûn,
Nea waard dy fêste, taaie bân ferbrutsen,
Dy't Friezen oan har lân ferbûn.
Klink dan en daverje fier yn it rûn
Dyn âlde eare, o Fryske grûn!
Klink dan en daverje fier yn it rûn
Dyn âlde eare, o Fryske grûn!

Fan bûgjen frjemd, bleau by 't âld folk yn eare
Syn namme en taal, syn frije sin;
Syn wurd wie wet; rjocht, sljocht en trou syn leare,
En twang, fan wa ek, stie it tsjin.
Klink dan en daverje fier yn it rûn
Dyn âlde eare, o Fryske grûn!
Klink dan en daverje fier yn it rûn
Dyn âlde eare, o Fryske grûn!

Trochloftich folk fan dizze âlde namme,
Wês jimmer op dy âlders grut!
Bliuw ivich fan dy grize, hege stamme
In grien, in krêftich bloeiend leat!
Klink dan en daverje fier yn it rûn
Dyn âlde eare, o Fryske grûn!
Klink dan en daverje fier yn it rûn
Dyn âlde eare, o Fryske grûn!

Bron: www.fryslan.frl

Fries is al een eeuwenoude taal en wordt nog door een groot gedeelte van de bewoners in de provincie en omgeving gesproken. De taal kent veel gelijkenissen met andere Germaanse talen. Sommige woorden zult u vast herkennen! Dat Fries een populaire taal is in de provincie betekent niet dat er geen Nederlands wordt gesproken, bijna iedereen verstaat en spreekt prima Nederlands.

Geschiedenis van de Friese taal

Het Fries ontstond in de vroege Middeleeuwen. Toen kreeg het vorm als afzonderlijke taal en begon het zich te onderscheiden van andere verwante Germaanse dialecten, als bijvoorbeeld het Oud-Engels. Het verschil zit hem onder andere in de ‘breking’ van bepaalde klanken, bijvoorbeeld ‘rjocht, sljocht’ (‘recht, slecht’) of ‘sjonge, njoggen’ ( ‘zingen, negen’). Dit Oudfries werd langs de Noordzeekust niet alleen gesproken, maar tussen Vlie en Wezer werd het in de late Middeleeuwen, bijvoorbeeld in wetsteksten, ook als schrijftaal en als bestuurstaal gebruikt. In de loop van de zestiende eeuw raakte het geschreven Fries in onbruik. Slechts een enkeling schreef het nog. Uit de schaarse Friese teksten uit deze tijd kan men concluderen dat de taal zich verder ontwikkelde, bijvoorbeeld door de breking van lange klinkers: ‘beam’ – ‘beammen’ (uitgesproken als bjemmen: boom-bomen). Schrijftaal werd het Fries opnieuw in de negentiende eeuw. Er ontstond toen een levendig literair klimaat en de taal ontwikkelde zich ook verder door kruisbestuiving van schrijven en spreken.”

Onlangs is het oudste stukje geschreven Fries tot nu toe gevonden: Lesa mi, helpa mi. De tekst komt uit begin 12e eeuw.

Gebruik van de Friese taal

In Fryslân spreekt men Fries, althans 74% van de bevolking en maar liefst 94% verstaat het. Het is een taal die al meer dan 1500 jaar oud is en officieel is erkend als tweede rijkstaal van Nederland. De taal valt onder de groep Germaanse talen, samen met het Nederlands, Duits en Engels. Er zijn qua woorden ook veel gelijkenissen met het Engels. Zo is regen in het Fries rein, wat weer lijkt op rain. Of swiet, het Friese woord voor zoet. In het Engels zeg je ook sweet.

Bron: www.friesland.nl

Met deze eerste Friese woordjes kunt u zich al een klein beetje verstaanbaar maken in Fryslân.

Nederlands - Fries (klik om de uitspraak te beluisteren)
Hoe gaat het met jou? - Hoe giet it mei dy?
Hoe heet jij? - Hoe hjisto?
Waar woon jij? - Wêr wennesto?
Ik wil graag bestellen - Ik wol graach bestelle
Mag ik de rekening? - Mei ik de rekken?
Eetsmakelijk! - Lekker ite!
Vandaag - Hjoed
Morgen - Moarn
Vader - Heit
Moeder - Mem
Ik hou van jou - Ik hâld fan dy
Tot ziens! - Oant sjen!
Welkom! - Wolkom!
Bedankt! - Tige Tank!
Je lacht zo lief! - Do lakest sa leaf!
Heb je vanavond wat te doen? - Hast fan ‘e jûn ek wat te dwaan?

Bron: www.friesland.nl

fries voor dummies

Wie niet uit Fryslân komt heeft misschien nog nooit gehoord van Skûtsjesilen, Fierljeppen en kaatsen, maar deze sporten zijn ontzettend populair in de provincie.

Zo is Fryslân in de zomer in de ban van het skûtsjesilen, een strijd tussen oude vrachtschepen op het Friese water.

Naast de skûtsjes wordt de polsstok ook als transportmiddel gebruikt in wedstrijden, beter bekend als Fierljeppen. Met een polsstok zo ver mogelijk over een sloot springen is het doel van deze sport. Inmiddels is deze sport onder honderden mensen zeer populair en geliefd en kun je wedstrijden bijwonen in Burgum, Buitenpost, It Heidenskip, IJlst, Joure en Winsum. Dit is zeker de moeite waard!

Kaatsen is een typische volkssport, welke in de 16e eeuw werd geïntroduceerd door dijkwerkers in Fryslân. Kaatsen is een balspel waarbij twee teams van elk drie spelers tegen elkaar strijden door middel van het elkaar toespelen van een bal. De belangrijkste wedstrijd voor het kaatsen is de PC in Franeker en wordt jaarlijks bijgewoond door zo’n 13.000 bezoekers. Eén tip: zoek eerst de spelregels even op zodat je het spel goed kunt volgen!

Bron: www.friesland.nl

fierljeppen