In Fryslân zijn verschillende natuurgebieden, parken en landschappen waar u heerlijk doorheen kan fietsen en wandelen. De verscheidenheid aan planten, bomen, vogels en andere dieren zijn een lust voor het oog. Elk gebied heeft weer zijn eigen vergezichten en activiteiten.

In de provincie Fryslân liggen vier Nationale Parken. Nationaal Park de Alde Feanen en Nationaal Park Schiermonnikoog liggen volledig op Friese bodem. De ander twee parken, Nationaal Park Drents-Friese Wold en Nationaal Park Lauwersmeer, zijn gelegen op grensgebied met Drenthe en Groningen.

Naast de parken zijn er in Fryslân ook twee Nationale Landschappen waar u heerlijk doorheen kunt fietsen en wandelen: Nationaal Landschap de Noardlike Fryske Wâlden en Nationaal Landschap Súdwest-Fryslân. Woudsend is onderdeel van het Nationaal Landschap Súdwest-Fryslân.

Nationaal Landschap de Noardlike Fryske Wâlden

In de Friese Wouden zijn de elzensingels, houtwallen en pingo kenmerkend voor het gebied. Het gebied ligt in het Noordoosten van Fryslân. De bomen in dit gebied zijn ooit aangelegd om het vee te keren en zijn nu een goede herkenning voor deze omgeving. Met 25.000 hectare aan grond is hier van alles te zien! Tussen de boomsingels liggen kleine waterplasjes die restanten van pingo’s uit de laatste ijstijd weergeven. Met uitzondering van het broedseizoen (april tot juli) mag u hier gewoon fietsen op de daarvoor bestemde paden. Bomen en sloten in lange rechte lijnen bepalen het gebied. De bomen staan vaak op anderhalve meter hoogte, op een houtwal. Dit worden Dykswâlen genoemd. Bij de Elzensingels staan de bomen langs de sloten. Verder zijn in deze streek vele zandpaden en klinkerweggetjes te vinden. In de tijd van de Middeleeuwen zijn deze aangelegd voor verkorte routes naar kloosters, boerderijen en kerken.

Kijk voor meer informatie op: www.noardlikefryskewalden.nl

Nationaal Landschap Súdwest-Fryslân

nationaal landschap zuidwest fryslan

Súdwest-Fryslân is een bijzonder gebied waar de weilanden met dijken, terpdorpen, pittoreske stadjes en weidse meren overgaan in de bossen van Gaasterland. Openheid en water staan in contrast met reliëf en beslotenheid. Het gebied kent vele historische steden en dorpen, met ieder hun eigen verhaal. Op het water, waar vroeger de visserij en handelsvaart plaatsvond, is tegenwoordig vooral pleziervaart, havens en recreatie. Dit komt mede door de komst van de Afsluitdijk. Het is heerlijk om door deze wateren te varen en onderweg aan te leggen bij de historische dorpjes langs het water. Het Gaasterland, waarmee het gebied van de hoge stuwwallen wordt bedoeld, loopt van het merengebied tot het IJsselmeer. De hoogte van het gebied is goed zichtbaar met de klikken aan de kust. Het beroemdste klif, het Rode Klif bij Warns is één van de bekendste en een historische plek. Het merengebied wat is ontstaan tijdens de voorlaatste ijstijd en door de turfwinning in de provincie is voor Fryslân zeer kenmerkend. Het is één van de grootste en belangrijkste recreatiegebieden in West Europa. Watersporters, recreanten, maar ook fietsers en wandelaars aan wal komen hier samen om te genieten van de veelzijdigheid die Fryslân te bieden heeft.

Nationaal Park Drents-Friese Wold

Op de rand van Drenthe en Fryslân bevindt zich Nationaal Park het Drents-Friese Wold. Het is één van de grootste natuurgebieden die Fryslân kent. Met ruim 6000 hectare bos, heide, stuifzand en beekdalgraslanden is er genoeg te zien en beleven. Naast de mooie fietspaden, zijn er voor de kinderen genoeg activiteiten in het zogenoemde speelbos. Ze kunnen hutten bouwen, klimmen, klauteren en slootje springen.

Nationaal Park Lauwersmeer

In het verlden was het Lauwersmeergebied eentje die lijkt op het Waddenzee gebied. Eb en vloed kenmerkten het landschap, waarbij het zoete en zoute water in elkaar overliepen. Met de angst voor overstromingen is besloten om in 1969 een dam te bouwen. De vroegere zeebodem werd een basis voor een prachtig nieuw natuurgebied. Met tal van vogels is het een echt vogelparadijs.

Nationaal Park Schiermonnikoog

De natuur van Schiermonnikoog is heel rijk en gevarieerd. Zo komen door het jaar heen meer dan 300 vogelsoorten op het eiland voor, groeien er vele honderden plantensoorten, waaronder negen soorten orchideeën en kunt u aan het strand meer dan 100 verschillende schelpensoorten vinden. Daarnaast zijn er talloze andere organismen die u er in hun natuurlijke omgeving kunt ontdekken.

Kijk voor meer informatie op: www.vvvschiermonnikoog.nl

Kijk op www.staatsbosbeheer.nl/natuurgebieden?provincie=friesland voor alle natuurgebieden van Natuurmonumenten in de provincie Fryslân.

 staatsbosbeheer logo

Ameland
Vanaf Woudsend ongeveer 85,2 km (60 minuten met de auto) naar Holwerd en ongeveer 45 minuten met de boot.
4 dorpjes met een beschermd dorpsgezicht, 27 kilometer stralend wit strand, 2 internationaal bekende natuurgebieden, bos en duin, moeras en heide, talloze plantensoorten en een indrukwekkende hoeveelheid meeuwen en sternen: dit alles vind je op Ameland.

De Deelen
Ongeveer 36,4 km (32 minuten met de auto) vanaf Woudsend.
Bloed, zweet en tranen offerden veenarbeiders een eeuw geleden om turf bovengronds te krijgen. Meteen ten noorden van Heerenveen leidde deze noeste arbeid niet alleen tot wagonladingen turf voor in de kachel, maar ook tot rijke natuur: het afgegraven veengebied is nu een mozaïek van water, riet, moerasbosjes en kleine, smalle graslanden.

Drents-Friese Wold
Ongeveer 63,7 km (45 minuten met de auto) vanaf Woudsend.
Na de Hoge Veluwe is het Drents-Friese Wold het grootste aaneengesloten bosgebied van ons land. Maar dit nationale park is meer dan bos alleen. In het Drents-Friese Wold dwaal je van zandverstuiving naar vennetje, van heide naar moeras. Wandel of fiets door het Drents-Friese Wold en je herkent nog het typische esdorpenlandschap: bolle akkers rond de dorpjes en beekdalen vol bloeiende bloemen.

Friese Wouden
Ongeveer 57,3 km (38 minuten met de auto) vanaf Woudsend.
'Het mooiste stukje Drenthe in Friesland’ noemen de Drenten De Friese Wouden gekscherend. Waar je in het westen en midden van Friesland vooral meren vindt, toont de zuidoosthoek een ander gezicht. Kleinschalige landschappen met mooie bossen, houtwallen, heideveldjes, graslanden en kronkelende beken wisselen elkaar af. En er is hier van alles te doen. Je vindt in de Friese wouden onder meer wandelroutes, een speelbos en spartelvijver.

Gaasterland
Ongeveer 11,8 km (12 minuten met de auto) vanaf Woudsend.
Gaasterland hoort bij Friesland, maar die indruk wekt het niet meteen. De zachte glooiingen, kliffen, uitgestrekte loofbossen pal aan de kust en verre vergezichten over het IJsselmeer maken dit tot een bijzonder stukje Nederland.

Haskerland
Ongeveer 23,1 km (19 minuten met de auto) vanaf Woudsend.
’s Zomers kom je er om te zwemmen, ’s winters om te wandelen. In Haskerland, in het zuiden van Friesland, vind je beschutte plassen met prachtige groene oevers waar van alles te doen is.

Noard-Fryslân
Ongeveer 76,1 km (58 minuten met de auto) vanaf Woudsend.
Het noorden van Friesland loopt bijna geruisloos over in de Waddenzee, een bescheiden landschap van leegte en ruimte. Maar wie goed om zich heen kijkt, ziet dat Noard-Fryslân nog veel meer te bieden heeft.

Oranjewoud
Ongeveer 31,8 km (26 minuten met de auto) vanaf Woudsend.
Voor koninklijke bossen hoef je niet bij Apeldoorn of De Vuursche te zijn. Ook Friesland heeft koninklijk groen: Oranjewoud. Dit koninklijke bos ligt ten oosten van Heerenveen en bestaat uit een verzameling voormalige landgoederen met lange lanen, parken met royale eiken en beuken, een handjevol overgebleven landhuizen, waterpartijen en kleine weilandjes tussen de bossen. In de Overtuin, aan de overkant van Huize Oranjewoud, wandel je over kronkelige paden, langs kunstig gesnoeide hagen, een slangenmuur en kruidentuin.

Rottige Meente
Ongeveer 29,2 km (27 minuten met de auto) vanaf Woudsend.
De Friese veenpolders - Brandemeer en Rottige Meente - waren minder dan een eeuw geleden het toneel van mensonterende omstandigheden, nu zijn het rijke natuurgebieden. Een uitbundig planten- en dierenleven, met in de Rottige Meente zelfs otters die vanuit de nabijgelegen Weerribben zijn komen aanzwemmen. Drie Friese natuurparels, met dank aan de veenarbeiders.

Sneekermeer
Ongeveer 16,2 km (19 minuten met de auto) vanaf Woudsend.
'Lân fan wyn en wetter', waar zomer- én wintergasten uitwaaien. Met blinkend water, weidse polders, wuivende rietkragen en zeilboten. Sneekweek, gezellige terrasjes en skûtsjesilen is wat de meeste mensen zich bij de Friese Meren voorstellen. Maar er is meer. Het Sneekermeer is ook een rijk en interessant natuurgebied, van internationaal belang voor veel watervogels.

Sudwest-Fryslân
Woudsend maakt deel uit van Sudwest-Fryslân.
Sudwest-Fryslân is het Friese paradijs voor waterliefhebbers. Het zuidwestelijke Friese merengebied is onlosmakelijk verbonden met waterrecreatie. De Sneekweek, skûtsjesilen, de Elfstedentocht, of een terrasje prikken in Wâldsien en Warkum.

Terschelling
Vanaf Woudsend ongeveer 41 km (31 minuten met de auto) naar Harlingen en ongeveer 2 uur met de boot (of 45 minuten met de sneldienst).
Op de kaart is het middelste Waddeneiland Terschelling maar een smalle streep land tussen Noordzee en Waddenzee. Overal hoor en ruik je de zee. Op Terschelling besef je voortdurend dat je op een eiland bent.

Vlieland
Vanaf Woudsend ongeveer 41 km (31 minuten met de auto) naar Harlingen en ongeveer 1,5 uur met de boot (of 45 minuten met de sneldienst).
Wie Vlieland zegt, zegt strand. Maar het kleinste Waddeneiland is méér. Vanaf het hoge Vuurboetsduin, waarop de rode vuurtoren staat te pronken, is bijna het hele eiland te overzien: bos, kwelders, duinen, vennetjes, wad en zand. Aan de voeten van de vuurtoren bevindt zich het dorp waar het gezellig druk kan zijn.

Witte en Zwarte Brekken
Ongeveer 10,3 km (12 minuten met de auto) vanaf Woudsend.
De Friese Wite en Swarte Brekken liggen tussen Sneek en het drukbevaren Prinses Margrietkanaal. Toch zijn deze plassen met eilandjes oases van rust en stilte. Een prachtig gebied om te varen.

Kijk op www.natuurmonumenten.nl/natuurgebieden/gebieden/friesland voor alle natuurgebieden van Natuurmonumenten in de provincie Fryslân.

natuurmonumenten logo

Beetsterzwaag
Beetsterzwaag bestaat uit een klein bos met daar omheen graslanden. Het natuurgebied ligt in het gelijknamige dorp Beetsterzwaag, vlakbij Drachten.

Filenspolder
Deskundigen menen dat het weidevogelreservaat de Filenspolder te klein is om een levensvatbare weidevogelpopulatie in stand te houden.

Flietsterbosk
In dit recreatiebos groeien meidoorn, essen, wilgen, beuken, populieren en elzen.

Fochteloërveen
Het Fochteloërveen is zo groot als de stad Utrecht, maar indrukwekkend leeg. Tot aan de horizon bepalen grassen, veenmossen en veenpluis het beeld.

Griend
Griend is een prachtig klein onbewoond waddeneiland tussen Terschelling en Harlingen. Het is een vluchtplaats voor tienduizenden vogels.

Haulerpolder
In de Haulerpolder komt kwelwater aan de oppervlakte. In dit zeldzaam schone water groeien dotterbloemen en orchideeën.

Hegewiersterfjild
Het Hegewiersterfjild is een belangrijk broedgebied voor weidevogels zoals grutto, tureluur, scholekster en kievit.

Landgoed De Slotplaats
Landgoed de Slotplaats bij Bakkeveen is een van de grotere Friese bosgebieden.

Lionserpolder
Vanaf het Jabikspaad dat dwars door de Lionserpolder loopt, zijn de weidevogels perfect te bewonderen.

Lycklamabos
Het Lycklamabos ligt in Gaasterland, een streek die niet veel mensen associëren met Friesland.

Nationaal Park Lauwersmeer
Vroeger had de zee vrij spel in het Lauwersmeer dankzij de open verbinding met de Waddenzee.

Nationaal Park Schiermonnikoog
Op Schiermonnikoog vind je uitgestrekte stranden waar je heerlijk kunt wandelen. Buiten het broedseizoen kun je eindeloos struinen over het hele eiland.

Oudemirdumerklif
Het Oudemirdumerklif ligt pal aan het Friese deel van het IJsselmeer en doet met haar zes meter hoge klif on-Nederlands aan.

Rengersmiede
Rengersmiede is een laagveenmoeras aan de rand van Nationaal Park De Alde Feanen. Het natuurgebied bestaat vooral uit water.

Richel
De Richel is een zandplaat ten zuidoosten van Vlieland.

Rijsterpolder
Omarmd door de bossen van Gaasterland is de Rijsterpolder een prachtige open plek met veel reliëf. Pak je fiets en rij langs dit mooie natuurgebied!

Skrins
Skrins is een weidevogelgebied in het Westen van Friesland. Het is een ’save-haven’ voor vele trek- en weidevogels.

Skrok
Skrok is een weidevogelgebied in West Friesland, waar veel vogels rust en voedsel vinden. In het voorjaar zijn de bloemrijke graslanden een perfecte broedplek.

Westerhitzumerbos
Wandelen in het Westerhitzumerbos, een oude fruitboomgaard omringd door weilanden.

Zuiderfennenspolder
Kijkt uit over de akkers en het IJsselmeer. In dit heuvelachtige, agrarische natuurgebied vlakbij Rijs.

natuur fryslan 01

natuur fryslan 02

It Fryske Gea is de provinciale vereniging voor natuurbescherming in Fryslân. Zij heeft als doel bescherming, behoud en ontwikkeling van natuur, landschap en cultureel erfgoed in Fryslân. De vereniging beheert momenteel meer dan vijftig verschillende natuurgebieden met een totale oppervlakte van 20.000 hectare. In haar werk wordt de vereniging gesteund door circa 32.000 leden en ruim 400 vrijwilligers. Met zijn allen beschermen we de natuur in de mooiste provincie van Nederland, voor jong en oud.

De natuur van It Fryske Gea is van alle natuurliefhebbers. Iedereen is van harte welkom om de natuur te beleven. In negentig procent van onze natuurgebieden kunt u terecht voor recreatie, sport- of natuuractiviteiten. In de andere tien procent is de natuur alleen te kwetsbaar. Daarom zijn die gebieden niet toegankelijk voor bezoekers.

it fryske gea logo

Uitgestrekte wadden, kleurige graslanden, meren en plassen, moerassen, heide en mooie bossen... Fryslân is rijk bedeeld met prachtige natuur. It Fryske Gea beheert 59 verschillende natuurgebieden, met allemaal hun eigen kenmerken.

Op de gebieden waar een link onder staat , kunt u doorklikken voor een route in de regio van Woudsend. Of kijk voor een totaaloverzicht van de wandel-, fiets- en kanoroutes van It Fryske Gea op: www.itfryskegea.nl/WandelFietsroutes.

  • 't Oerd
  • Aeltsje- en Warkumermar
  • Alde Feanen
  • Bancopolder
  • Bekhofschaans
  • Bjirmen
  • Blauhúster Puollen
  • Bocht fan Molkwar
  • Botmar
  • Bûtenfjild
  • Delleboersterheide
  • Diakonievene
  • Dobbe Stienser Aldlân
  • Dobben Hurdegarypsterwarren
  • Dunegeaster- en Follegeasterpolder
  • Eanjumerkolken
  • Easterskar
  • Einekoai Piaam en Dyksfearten
  • Einekoaien Lytse Geast en Ketelermar
  • Fluezen
  • Grikelân en Turkije
  • Grutte Wielen
  • Huitebuerster bûtenpolder
  • Joadetsjerkhof 'Teakesyl'
  • Jodekarkhof Noordwolde
  • Kapellepôle
  • Ketliker Skar
  • Lân Roorda State
  • Lendebos
  • Lendevallei
  • Liphústerheide
  • Makkumerwaarden
  • Mandefjild
  • Meulebos
  • Mokkebank
  • Mûntsebuorsterpolder
  • Noard-Fryslân Bûtendyks
  • Park Huize Olterterp
  • Park Jongemastate
  • Park Martenastate
  • Peazemerlannen
  • Petgatten de Feanhoop
  • Polders Koarnwert
  • Ringwiel en Hop
  • Rysterbosk
  • Schaopedobbe
  • Skiedingsboskje en Pingo's A-zeven
  • Slachtedyk
  • Steile Bank
  • Stokersdobbe
  • Súdermarpolder
  • Taconisbosk
  • Teroelster Sipen
  • Tsjongerwâlen
  • Unlân fan Jelsma en Kobbelân
  • Warkumerwaard
  • Wikelerbosk
  • Wilhelmina-oard
  • Ychtenerfeanpolder

Kijk op www.itfryskegea.nl/natuurgebieden voor informatie over alle natuurgebieden van It Fryske Gea.

Interactieve kaart

interactieve kaart it fryske gea

Tip van Touristinfo Woudsend!

Welkom op dit steile stukje Friese kust in Gaasterland waarvan het hoogste punt op 7.80 meter +NAP ligt en dat bij heldere weersomstandigheden een schitterend uitzicht biedt.

oudemirdumer klif 03

Het glooiende landschap is ongeveer 150.000 jaar geleden gevormd tijdens de voorlaatste (Saale) ijstijd, enorme gletsjers duwden in grillige vormen de bodem voor zich uit. Deze bestond uit kleileem, een taai mengsel van zand, leem en stenen. In latere periodes vormden zich achtereenvolgens toendra's waarop mammoets graasden, door de wind afgezette zandwoestijnen en loof- en naaldhoutwouden waar eland en bruine beer zich thuis voelden.

Dit in Nederland unieke, 1400 meter lange, klif is ontstaan doordat het kleileem in de loop van de afgelopen eeuwen tijdens stormen is afgeslagen door de vroegere Zuiderzee. Ook de restanten van de paalbeschoeiing zijn stille getuigen van de strijd tegen het geweld van de zee. De aanleg van de Afsluitdijk (1932) betekende een kentering voor deze kust.

Het vroegere strand heeft zich sindsdien ontwikkeld als grasland en wordt tegenwoordig middels begrazing extensief beheerd. Opvallende planten in dit gebied zijn grasklokje, kattedoorn, geel walstro, kruisdistel en handjesgras. Zelfs beekpunge komt hier voor op plaatsen waar grondwater uit de klifwand treedt en naar het lager gelegen vroegere strand sijpelt.

Op de klifranden ontstond een spontane begroeiing van meidoorn, hondsroos en brem waardoor een belangrijk biotoop is ontstaan voor diverse zangvogels. In het najaar kunt u trekvogels als koperwiek en kramsvogel waarnemen. Vanaf oktober ziet u hier grote aantallen kol-, riet- en brandganzen die in het voorjaar weer vertrekken naar hun broedgebied in Siberië, Noord-Scandinavië en Nova-Zembla. Natuurmonumenten heeft met succes een stuk klifwand geschikt gemaakt voor oeverzwaluwen. Inmiddels heeft zich hier een kolonie van deze sierlijke vogels gevestigd.

oudemirdumer klif 01

oudemirdumer klif 02

Kijk voor meer informatie op: www.natuurmonumenten.nl/natuurgebied/oudemirdumerklif

In Bezoekerscentrum Mar en Klif vindt u alles over dit oude kustgebied met zijn rijke historie.